KOKİL DÖKÜM
KOKİL DÖKÜM NEDİR ?
Alüminyum Kokil kalıba döküm, erimiş metali çelikten yapılmış bir kalıba dökerek boşluğu doldurma şeklinde yapılan bir işlemdir. Genellikle çok sayıda ve parça için kullanılmaktadır. Pahalı bir yöntem olmakla birlikte çok sayıda üretim için ekonomiktir. Kalıp tekrar tekrar kullanılabilir. Kalıp malzemesi özel çeliklerden ve dökme demirlerden yapılır. Çıkan ürünün kalitesi kum kalıba döküm ürününden daha iyidir.
İçinde birden çok döküm yapılabilen kalıplara KOKİL KALIP denir. Kokil ismi, kütük çelik üretimi için ergitilmiş çeliklerin içlerine döküldüğü çok kalın kesitli kalıptan almıştır.
Karmaşık biçimli, boyut toleransları dar ve çok sayıda üretilecek parçalar için tercih edilir. Dökülecek metalin gerektirdiği refrakterliğe sahip olması gereken kalıp malzemesi olarak genellikle özel kalite dökme demir veya çelik kullanılır. Düşük sıcaklıkta eriyen metallerin dökümü için bronz da kullanılmaktadır. Kokil kalıplara demir esaslı malzemelerden 3.000-10.000 adet, alüminyum gibi düşük sıcaklıkta ergiyen malzemelerden ise 100.000 adet kadar parça dökülerek elde edilebilmektedir.
Genellikle demir dışı metallerin dökümünde kullanılan kokil döküm yöntemiyle üretilen parçalara örnek olarak; kompresör gövdeleri, hidrolik fren silindirleri, biyel kolları, alüminyum daktilo parçaları ve mutfak eşyaları gösterilebilir.
KOKİL DÖKÜM İŞLEMİ
Bu süreç seri üretim için uygundur; boyutsal doğruluk ve yüzey açısından geleneksel kum döküme göre daha kullanışlıdır. Minimum duvar kalınlığı 3,0 mm dökülebilir, istisnai olarak küçük alanlar üzerinde 2mm olabilir.
Alüminyum alaşım döküm aralığı birkaç gram ile 100 kg arasında değişir. Bazı dökümhanelerin kokil döküm ile 300 kg'lık silindir blokları ürettiğine dair raporlar vardır.
Parça boyutu ve karmaşıklığı arttıkça kokil döküm süreci daha pahalı olur ve ekonomik olmaz. Aynı zamanda kalıp işleme ve dökümü kalıptan çıkarmak zor olucaktır hem de boyutsal doğruluk, sağlamlık ve katılaşmada azalma olucaktır.
Kokil döküm, kum döküme göre 20% daha fazla mekanik özellikler elde etme kabiliyetine sahiptir. Sistem otomatikleştirilir ve seri üretime bağlanır. İç detaylar içinse kum veya alçı ile çalışılır ve yarı kokil döküm uygulanır.
KOKİL KALIPLARIN YARARLARI
- Kokil kalıplar, diğer kütle işleme yöntemlerine göre daha küçük hata toleranslarıyla, daha kompleks şekiller elde etmemizi sağlar.
- Başka bir işlemeye gerek olmaksızın, yüksek oranlarda üretim yapılabilir.
- Bir ürünü daha ince et kalınlığında ve diğer işleme yöntemleriyle elde edilenlerden daha sağlam olarak elde edebiliriz.
- Kokil dökümle, yüzey kalitesi iyi ve her yönüyle sağlam ürünler elde edilir.
- İlave bir aparat gerektirmeksizin, küçük toleranslarla, yüzlerce döküm yapılabilir.
- Değişik sertliklerde, çeşitli yüzeyler elde edilebilir.
- Elde edilen yüzeyler, diğer birçok işleme türüne göre daha pürüzsüz olur.
- Parçalar üzerine, şerit ya da ip şeklinde döküm yapılabilir
- Kokil döküm, özel civata ve saplama gibi ürünleri daha ekonomik elde etmemizi sağlar.
- Kokil kalıpla döküm için atölyede küçük bir alan yeterlidir.
- Kokil döküm tek parçadan ibaret olur. Kokil dökümde, kaynatılmış veya iliştirilmiş ayrı parçalar olmaz bundan dolayı da dayanımları, bir araya getirilenlerden daha iyi olur.
KOKİL KALIPLARIN SAKINCALARI
- Kokil kalıp pahalı olduğundan bu yöntem ancak seri üretimde ekonomiktir.
- Bu yöntemle her malzeme dökülemez.
- Genelde küçük parçaların üretimi için uygundur.